The impact of the feminist movement on popular and participatory festivals in Bilbao: the case of the feminist comparsa Mamiki Emakumeon Konpartsa (1979–2022)
Main Article Content
Abstract
The appearance of participatory and popular festivities in Bilbao, the Aste Nagusia, in 1978 led to a new field of action for the feminist movement of Bizkaia, united under the
Assembly of Women of Bizkaia/Bizkaiko Emakumeen Asanblada (AMB/BEA). Thus, in 1979, Mamiki Emakumeon Konpartsa was created by the AMB/BEA, whose activity
ended in 2022. The work is based on a diachronic research based on interviews with members of the group, as well as on the analysis of bibliographic, graphic, documental
and institutional sources. It also collects the subjective experiences of both women who have actively participated in the comparsa, as well as women attending the festivities.
Its objective is twofold: on the one hand, to examine the historical path of Mamiki as a tool for feminist politicization and as a preventive and action agent against aggressions;
and on the other hand, to analyze the quantitative and qualitative impact of the feminist movement in raising awareness and denouncing aggressions against women. The evolution of the comparsa and its performance in the participatory festivities of Bilbao reveal the impact not only of the feminist movement in the festive space, but also in the way of organizing the festivities themselves. That way, the development of a formalized and institutionalized protocol in 2008 boosted the denunciation of aggressions against women, as well as the awareness of the society towards this problem. Although the quantitative data collected on registered complaints for assaults against women do not show a linear increase in the number of such complaints, the interviews and the experiences reported show a greater visibility and collective awareness of the situation experienced by women in festive spaces, Mamiki being one of the main transforming agents of the Aste Nagusia in terms of feminist awareness.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
References
Arbaiza, Mercedes y Aranguren, Maialen (2022): Zutik, Zutik, Zutik. Mugimendu feministaren historia eta memoria Bizkaian (1968-1994). Bilbao: Diputación Foral de Bizkaia.
Atxutegi, Aitziber (28 de agosto de 2023): Termina una Aste Nagusia de récord sin agresiones sexuales graves. Deia. https://www.deia.eus/aste-nagusia/2023/08/28/termina-aste-nagusia-record-agresiones-7188413.html. [Consultado el 31-07-2024].
Bilbohiria (13 de agosto de 2018): «Nik gozatu, zuk errespetatu, hura zaindu» aldarrikatu dute Bilboko Konpartsek, erasorik gabeko Aste Nagusi baten alde. Bilbohiria. https://www.bilbohiria.eus/53337. [Consultado el 13-06- 2023].
—(18 de agosto de 2016): Eraso sexisten aurrean mezu irmoa «Ez beti da ez». Bilbohiria. https://www.bilbohiria.eus/43135. [Consultado el 13-06-2024].
Bilboko Konpartsak (30 de agosto de 2011): Valoraciones de Aste Nagusia 2011. Bilboko Konpartsak. https://www.bilbokokonpartsak.eus/es/blog/1502. [Consultado el 16-07-2024].
—(s.f. a): Erasoen gida. https://www.bilbokokonpartsak.eus/wp/wp-content/uploads/2018/07/GUIAwebcast2018.pdf. [Consultado el 11-06-2023].
—(s.f. b): Aste Nagusian, erasorik ez!. Bilboko Konpartsak. https://www.bilbokokonpartsak.eus/aste-nagusia/erasorik-ez. [Consultado 11-06-2024].
—(s.f. c): MATERIALES : LEE Y DIFUNDE!. Bilboko Konpartsak. https://www.bilbokokonpartsak.eus/es/aste-nagusia/no-agresiones/protocolo-ante-agresiones. [Consultado el 11-06-2024].
Brandariz, Tania (2021): Los mitos de la violación en el caso de ‘La Manada’. Una crítica a la división patriarcal público / privado. Investigaciones Feministas 12(2), pp. 575-58.
De La Riva, Jesús Maria (26 de agosto de 2014): Balance de la Aste Nagusia 2014: «éxito rotundo». Cadena Ser. https://cadenaser.com/emisora/2014/08/26/radio_bilbao/1409011278_850215.html. [Consultado el 16-07-2024].
Ecuador Etxea (21 agosto 2022): Escupitajos y agresiones a feministas en manifestación de fiestas de Bilbao 2022. Ecuador Etxea. https://www.ecuadoretxea.org/escupitajos-y-agresiones-a-feministas-en-manifestacion-de-fiestas-de-bilbao-2022/. [Consultado el 28-07-2024].
Emakunde (2021): Estrategias Para La Participación de Las Mujeres En Las Fiestas Locales de La Comunidad Autónoma Del País Vasco. Vitoria-Gasteiz: EMAKUNDE -Instituto Vasco de la Mujer.
Epelde Pagola, Edurne, Aranguren Etxarte, Miren y Retolaza Gutierrez, Iratxe (2015): Gure genealogia feministak. Euskal Herriko Mugimendu Feministaren kronika bat. Andoain: Emagin Elkartea.
Etxaldeko Emakumeak (2020): «Propuestas Ecofeministas Para Una Vida Digna. Agroecofeminismo: La Soberanía Alimentaria y El Feminismo de La Mano». Viento Sur, 171(28), pp. 50-54.
García Fernández, Elena (2016): Mamiki, gu geu, in Guilló Arakistan, Miren y Muelas De Ayala, Laura (coords.) Festak, genero-harremanak eta feminismoa. Begirada teoriko eta antropologikoak, praktika sortzaileak eta plazeraren kudeaketa kolektiboak. Bilbao: Udako Euskal Unibertsitatea, pp. 249–262.
Gora Iruñea (s.f.): Nortzuk gara/Quienes somos. Gora Iruñea. https://iruneabiziz.wordpress.com/nortzuk-gara/. [Consultado el 12-06-2024]
Larrea, Unai & Fernández, June (23 de agosto de 2008): Dos delitos enrarecen la Aste Nagusia. El Correo. https://elpais.com/diario/2008/08/23/paisvasco/1219520400_850215.html. [Consultado el 31-07-2023].
Mamiki [mamikikonpartsa] (s.f.): Entrada. [Página de Instagram]. Instagram. https://www.instagram.com/mamikikonpartsa/?hl=es. [Consultado el 11-06-2023].
Manzano, Laura (2019): ¿Es el #MeToo un movimiento? Una revisión sobre el concepto “movimiento social” y su relación con las redes sociales. Investigar las redes sociales. Un acercamiento interdisciplinar, pp. 15-34.
Mendizabal Frurundarena, Garbiñe (2017): El Movimiento de Mujeres En Bilbao. Bilboaldeko
Hiritarren Ekimen Sozialak, 10, pp. 137–147.Momoitio, Andrea (20 de agosto de 2022): Este año no comemos bocadillo en Mamiki. Público. https://blogs.publico.es/otrasmiradas/63015/este-ano-no-comemos-bocadillo-en-mamiki/. [Consultado 09-06-2024].
Navarro, Marta (17 de agosto de 2011): Aste Nagusia libre de agresiones sexistas. Cadena Ser. https://cadenaser.com/emisora/2011/08/17/radio_bilbao/1313547211_850215.html. [Consultado el 16-07-2024].
Sáez, Olga (02 de septiembre de 2015): Aste Nagusia invirtió 2,5 millones y atrajo a más de 140.000 visitantes cada jornada. Deia. https://www.deia.eus/bilbao/2015/09/02/aste-nagusia-invirtio-2-5-5103171.html. [Consultado el 16-07-2024].
Sin Autor/A (25 de agosto de 2009): La Aste Nagusia reunió a más de 430.000 personas en los actos programados. 20 minutos. https://www.20minutos.es/noticia/503927/0/afluencia/aste/nagusia/. [Consultado el 16-07-2024].
—(28 de agosto de 2012): La Aste Nagusia bilbaína aumenta un 18% el número de visitantes extranjeros y un 16,5% los del Estado. La Vanguardia. https://www.lavanguardia.com/local/20120828/54341653265/la-aste-nagusia-bilbaina-aumenta-un-18-el-numero-de-visitantes-extranjeros-y-un-16-5-los-del.html. [Consultado el 16-07-2024].
—(25 de agosto de 2014): Bilboko Konpartsak destaca el ‘buen ambiente’ de la Aste Nagusia.
Eitb.eus. https://www.eitb.eus/es/noticias/sociedad/detalle/2497844/comparsas-bilbao--balance-positivo-aste-nagusia-2014/. [Consultado el 16-07-2024].
—(27 de agosto de 2017): Primeros datos de balance de Aste Nagusia 2017. Bilbao.eus. https://www.bilbao.eus/cs/Satellite?c=BIO_Noticia_FA&cid=1279170429760&language=en&pageid=3000005580&pagename=Bilbaonet%2FBIO_Noticia_FA%2FBIO_Noticia. [Consultado el 16-07-2024].
Stürtze, Alizia, Colera, Maria y Korta, Mertxe (2002): Emakumeak XX. mendeko Historian. Donostia: Gaiak.
Zugadi, A. (27 de agosto de 2013): Una Aste Nagusia «casi perfecta». Cadena Ser. https://cadenaser.com/emisora/2013/08/27/radio_bilbao/1377564977_850215.html. [Consultado el 16-07-2024].